Heeft jouw baby ineens moeite met slapen en lijkt hij je niet meer los te willen laten? Misschien viel je kindje eerst makkelijk in slaap en wordt het nu ineens huilen zodra je de kamer verlaat. Grote kans dat je te maken hebt met verlatingsangst bij je baby.
In deze blog neem ik je stap voor stap mee in wat er gebeurt, waarom dit zo’n invloed heeft op slaap en wat je concreet kunt doen om je kindje hierin te begeleiden.
Wat is verlatingsangst eigenlijk?
Veel ouders merken dat hun baby ineens niet meer wil slapen door verlatingsangst. Waar het eerder vanzelf leek te gaan, vraagt slapen nu ineens veel meer van je kindje. Verlatingsangst ontstaat op het moment dat je kindje zich steeds bewuster wordt van jou als ouder. Je bent niet langer alleen aanwezig, maar echt hun veilige basis en vertrouwde plek. Juist omdat die band sterker wordt, wordt het moeilijker om je los te laten.
Je merkt dit vaak aan een grotere behoefte aan nabijheid. Je baby wil vaker bij je zijn, begint sneller te huilen wanneer je wegloopt en kan onrustiger zijn tijdens wakkere momenten. Ook alleen zijn wordt lastiger. Hoe intens dit soms ook voelt, het is eigenlijk een positief signaal. Het laat zien dat de hechting goed is en dat je kindje zich veilig aan je heeft verbonden.
Wanneer speelt dit?
Verlatingsangst komt in fases en kan zich bij ieder kindje net iets anders laten zien. Rond de zes maanden begint je baby te begrijpen dat jij er nog bent, ook als je uit zicht bent. Dit wordt ook wel objectpermanentie genoemd. Hoewel dit een mooie ontwikkeling is, kan het er ook voor zorgen dat je baby je gaat missen.
Rond de acht tot tien maanden wordt verlatingsangst vaak duidelijker zichtbaar. Je kindje kan moeite krijgen met afscheid nemen, bijvoorbeeld bij de opvang of wanneer je even de kamer uitloopt. Wat eerder geen probleem was, kan nu ineens spanning geven.
Tussen de twaalf en dertien maanden zie je vaak een piek. Je kindje begrijpt meer, kan zich beter uiten en laat duidelijker merken dat het je nodig heeft. Vooral rondom slaapmomenten kan dit extra naar voren komen. Daarna kan verlatingsangst nog af en toe terugkeren, bijvoorbeeld bij veranderingen zoals een verhuizing, de komst van een broertje of zusje of de start op de opvang.
Waarom heeft dit invloed op slaap?
Slaap betekent voor je kindje loslaten en juist dat is lastig als het in een fase zit waarin het jou het liefst dichtbij houdt. Waar jij weet dat je na het slapen weer terugkomt, heeft je baby nog geen besef van tijd. Voor je kindje kan jouw afwezigheid daardoor veel groter voelen dan het daadwerkelijk is.
Dit zie je vaak terug in protest bij bedtijd, moeite met inslapen of vaker wakker worden in de nacht. Je kindje heeft je nodig om zich weer veilig te voelen en opnieuw in slaap te kunnen vallen. Het gedrag dat je ziet, komt dus niet doordat je kindje niet wil slapen, maar doordat het moeite heeft met het loslaten van jou.
Wat kun je overdag doen?
Wat je overdag doet, heeft veel invloed op hoe je kindje de nacht ervaart. Het kan helpen om overdag bewust tijd door te brengen in de slaapkamer, zodat deze ruimte niet alleen gekoppeld wordt aan alleen zijn of slapen. Samen een boekje lezen of rustig spelen kan al verschil maken in hoe veilig de kamer voelt.
Daarnaast helpt het om je kindje kleine momentjes van afstand te laten ervaren. Door bijvoorbeeld kort de kamer uit te lopen en weer terug te komen, leert je kindje dat je altijd terugkomt. Het ondersteunen van zelfstandig spelen terwijl jij in de buurt blijft, draagt ook bij aan een gevoel van veiligheid en vertrouwen.
Ook eenvoudige communicatie kan helpend zijn. Denk aan een vast gebaar of zinnetje bij het weggaan, zoals zwaaien of een korte geruststellende boodschap. Tot slot is het waardevol om bewust één-op-één tijd te nemen. Door echt even samen te zijn zonder afleiding, voelt je kindje zich gezien en veilig.
Wat helpt rondom bedtijd?
In deze fase is voorspelbaarheid essentieel. Een vast en herkenbaar bedtijdritueel helpt je kindje begrijpen wat er gaat gebeuren en geeft houvast. Door elke avond dezelfde volgorde aan te houden, ontstaat er rust en duidelijkheid.
Het helpt om je kindje mee te nemen in wat er gebeurt door dit te benoemen. Door bijvoorbeeld rustig uit te leggen dat het tijd is om te slapen en dat je later weer terugkomt, geef je vertrouwen. Sluit het ritueel steeds op dezelfde manier af met een vaste zin of handeling, zodat dit een herkenbaar moment wordt.
Het is belangrijk om niet stiekem weg te gaan wanneer je kindje nog wakker is. Hoewel dit op korte termijn misschien makkelijker lijkt, kan het juist zorgen voor onzekerheid. Ook is het verstandig om geen nieuwe gewoontes toe te voegen, zoals in slaap wiegen of extra voedingen geven, als dit eerder niet nodig was. Dit kan namelijk snel een nieuwe verwachting worden.
Voor dreumesen kan het helpend zijn om een klein ritueel toe te voegen, zoals samen welterusten zeggen tegen knuffels of de kamer. Dit geeft een gevoel van controle en afronding van de dag.
Wat als je kindje ’s nachts wakker wordt?
Wanneer je kindje ’s nachts wakker wordt, is het helemaal oké om te troosten en nabijheid te bieden. Je hoeft hierin niet streng te zijn. Tegelijkertijd helpt het om de momenten rustig en kort te houden. Door je kindje in bed te laten en de prikkels laag te houden, blijft de focus op slapen.
Je wilt er zijn voor je kindje wanneer het je nodig heeft, maar zonder dat jouw aanwezigheid een vaste verwachting wordt bij elk wakker moment. Door hierin een balans te vinden, help je je kindje om zich veilig te voelen en weer zelfstandig verder te slapen.
Het belangrijkste: blijf consistent
Consistentie is misschien wel het allerbelangrijkste in deze fase. Wanneer je de ene keer anders reageert dan de andere keer, kan dit voor verwarring zorgen. Je kindje weet dan niet goed waar het aan toe is en zal juist meer gaan zoeken naar jouw reactie.
Door een aanpak te kiezen die bij jullie past en hier zo veel mogelijk bij te blijven, creëer je duidelijkheid en voorspelbaarheid. Dit geeft uiteindelijk rust, zowel voor je kindje als voor jou.
Tot slot
Verlatingsangst is geen stap terug, maar een teken dat je kindje zich veilig aan je hecht. Hoewel het rondom slaap soms extra uitdagend kan zijn, is het een fase die voorbijgaat. Met rust, herhaling en vertrouwen help je je kindje hier stap voor stap doorheen.
Je hoeft het niet perfect te doen. Er zijn voor je kindje is al genoeg.
Merk je dat je baby blijft worstelen met slapen door verlatingsangst? Je hoeft het niet alleen te doen. Stuur me gerust een berichtje, dan kijk ik even met je mee.